1. Biển số định danh là gì?

Từ ngày 15/08/2023, khái niệm "biển số định danh" chính thức được áp dụng theo Thông tư 24/2023/TT-BCA, đánh dấu một bước ngoặt lớn trong việc quản lý phương tiện giao thông tại Việt Nam.

Khái niệm đơn giản

Hiểu một cách đơn giản nhất, biển số định danh không phải là một loại biển số mới về hình thức (vẫn là tấm biển nhôm có số) mà là thay đổi về cách quản lý.

Nếu trước đây "xe đâu biển đó" (biển số đi theo xe), thì nay "người đâu biển đó". Biển số giờ đây được xem như một "mã tài sản" gắn liền với danh tính của một cá nhân hoặc tổ chức cụ thể.

Quản lý theo CCCD/mã định danh

Điểm mấu chốt của quy định này là việc kết nối dữ liệu:

• Với cá nhân: Biển số xe được quản lý theo số định danh cá nhân (chính là dãy 12 số trên thẻ Căn cước công dân gắn chíp).

• Với tổ chức: Biển số được quản lý theo mã định danh điện tử của tổ chức hoặc mã số thuế.

Việc gắn biển số với mã định danh giúp cơ quan nhà nước quản lý chính xác lịch sử sử dụng xe, hỗ trợ đắc lực cho việc xử phạt vi phạm giao thông (phạt nguội) và các thủ tục hành chính liên quan khác.

2. Đặc điểm của biển số định danh

Biển số định danh có những quy tắc vận hành riêng biệt mà người chủ sở hữu cần nắm vững để đảm bảo quyền lợi pháp lý của mình. Dưới đây là 3 đặc điểm quan trọng nhất:

2.1 Biển 5 số

Theo quy định hiện hành, chỉ những biển xe có 5 chữ số mới được quản lý theo hình thức định danh.

• Đối với những xe đang sử dụng biển 3 số hoặc 4 số, các biển này vẫn có giá trị tham gia giao thông nhưng không được coi là biển số định danh.

• Nếu chủ xe muốn chuyển sang biển định danh, họ phải thực hiện thủ tục thu hồi biển cũ và cấp đổi sang biển 5 số theo đúng quy trình.

2.2 Gắn với chủ xe

Đây là đặc điểm thay đổi hoàn toàn tư duy quản lý cũ. Biển số định danh sẽ đi theo người suốt đời. Dù bạn có thay đổi bao nhiêu chiếc xe đi chăng nữa, thì mã số trên tấm biển đó vẫn là của riêng bạn. Điều này tương tự như số điện thoại di động hay số tài khoản ngân hàng – phương tiện có thể thay đổi nhưng "số hiệu" định danh thì giữ nguyên.

2.3 Giữ lại khi bán xe

Khi bạn thực hiện giao dịch bán xe, tặng cho hoặc xe bị hư hỏng không còn sử dụng được:

• Chủ xe không bán kèm biển số: Bạn phải nộp lại biển số và giấy đăng ký xe cho cơ quan công an để làm thủ tục thu hồi.

• Thời hạn lưu giữ: Cơ quan đăng ký xe sẽ giữ lại biển số này cho bạn trong vòng 5 năm. Trong thời gian này, nếu bạn mua xe mới, cơ quan công an sẽ cấp lại đúng dãy số định danh đó để bạn gắn lên xe mới.

• Quá hạn 5 năm: Nếu bạn không mua xe mới để gắn biển trong thời hạn này, số biển đó sẽ được chuyển vào kho số để cấp cho người khác.

3. Ai phải dùng biển số định danh?

Quy định về biển số định danh không loại trừ bất kỳ chủ thể nào khi tham gia đăng ký phương tiện giao thông. Cụ thể, các nhóm đối tượng sau đây bắt buộc hoặc được quyền sử dụng biển số định danh:

3.1 Cá nhân

Mọi công dân Việt Nam khi đăng ký xe mới hoặc thực hiện các thủ tục sang tên, cấp đổi đều sẽ được cấp biển số định danh gắn với số định danh cá nhân (12 số trên CCCD). Điều này giúp mỗi người dễ dàng quản lý danh mục tài sản xe của mình trên các nền tảng số như VNeID.

3.2 Tổ chức/doanh nghiệp

Không chỉ cá nhân, các pháp nhân cũng thuộc diện sử dụng biển số định danh. Đối với doanh nghiệp và tổ chức, biển số sẽ được quản lý dựa trên:

• Mã định danh điện tử của tổ chức: Được đồng bộ trên hệ thống định danh và xác thực điện tử.

• Mã số thuế: Trường hợp tổ chức chưa có mã định danh điện tử thì sẽ quản lý theo mã số thuế để phục vụ công tác hạch toán và quản lý tài sản công ty.

3.3 Người nước ngoài

Người nước ngoài sinh sống và làm việc hợp pháp tại Việt Nam cũng phải sử dụng biển số định danh khi đăng ký xe.

• Biển số của người nước ngoài sẽ được quản lý theo số định danh của người nước ngoài (do hệ thống định danh và xác thực điện tử xác lập) hoặc số thẻ thường trú/tạm trú.

• Điều này đảm bảo tính thống nhất trong việc quản lý phương tiện của tất cả mọi người đang lưu thông trên lãnh thổ Việt Nam

4. Khi nào cần đổi sang biển số định danh?

Không phải tất cả mọi người đều phải đi đổi biển số ngay lập tức. Việc chuyển đổi sang biển số định danh được chia thành các trường hợp cụ thể sau:

4.1 Xe mới 

Kể từ ngày quy định có hiệu lực (15/08/2023), tất cả các phương tiện đăng ký mới hoàn toàn sẽ mặc nhiên được cấp biển số định danh. Chủ xe không còn lựa chọn sử dụng biển số theo kiểu cũ. Sau khi hoàn tất thủ tục, dãy số được cấp trên biển sẽ chính thức gắn chặt với mã định danh của chủ sở hữu trên hệ thống.

4.2 Xe cũ 

Đối với những xe đang sử dụng biển 5 số trước ngày 15/08/2023, việc chuyển đổi sẽ diễn ra trong các tình huống:

• Khi thực hiện sang tên, đổi chủ: Đây là trường hợp phổ biến nhất. Khi bạn mua một chiếc xe cũ và thực hiện thủ tục sang tên, biển số cũ của người bán sẽ bị thu hồi, và bạn sẽ được cấp một biển số định danh mới (hoặc dùng lại biển định danh cũ của bạn nếu có sẵn trong kho).

• Khi cấp lại do mất, hỏng hoặc đổi biển: Nếu bạn làm mất biển số hoặc biển bị hư hỏng cần cấp lại, cơ quan chức năng sẽ thực hiện quy trình định danh cho biển số đó.

• Chuyển đổi tự nguyện: Nếu bạn đang dùng biển 5 số chưa định danh và có nhu cầu muốn "chính chủ hóa" theo quy định mới để dễ dàng quản lý trên VNeID, bạn có thể chủ động làm thủ tục cấp đổi sang biển số định danh bất cứ lúc nào.

Lưu ý: Nếu xe bạn đang dùng biển 5 số và không phát sinh các giao dịch mua bán hay làm mất giấy tờ, bạn vẫn được tiếp tục sử dụng biển đó để tham gia giao thông mà không bắt buộc phải đổi ngay.

5. 3 cách đăng ký biển số xe định danh

Hiện nay, để tạo điều kiện thuận lợi nhất cho người dân, Bộ Công an đã triển khai đa dạng các hình thức đăng ký. Bạn có thể lựa chọn một trong ba cách sau tùy vào điều kiện thực tế:

Cách 1: Trực tiếp tại cơ quan công an

Đây là phương thức truyền thống dành cho những người muốn được cán bộ hướng dẫn trực tiếp hoặc không thành thạo các thao tác công nghệ.

• Địa điểm: Tại Phòng Cảnh sát giao thông (với ô tô) hoặc Công an cấp huyện/xã (với xe máy) nơi chủ xe đăng ký thường trú hoặc tạm trú.

• Quy trình: Bạn mang theo hồ sơ (giấy tờ xe, CCCD), điền tờ khai đăng ký, cà số khung số máy và nộp lệ phí tại chỗ. Cán bộ sẽ kiểm tra thực tế xe và thực hiện quy trình định danh trên hệ thống.

Cách 2: Online qua Cổng dịch vụ công

Cách này giúp bạn tiết kiệm thời gian chờ đợi tại cơ quan công an. Bạn có thể thực hiện kê khai ngay tại nhà thông qua Cổng dịch vụ công Quốc gia hoặc Cổng dịch vụ công Bộ Công an.

• Quy trình: 1. Truy cập vào cổng dịch vụ công và đăng nhập tài khoản. 2. Chọn mục đăng ký xe và tiến hành kê khai thông tin trực tuyến vào tờ khai điện tử. 3. Sau khi hoàn tất, hệ thống sẽ gửi mã hồ sơ qua tin nhắn hoặc email. 4. Bạn mang mã này cùng xe và hồ sơ gốc đến cơ quan đăng ký xe để đối chiếu và nhận biển số.

Cách 3: Qua app VNeID

Đây là phương thức hiện đại nhất, tích hợp trực tiếp trên ứng dụng Định danh điện tử quốc gia.

• Điều kiện: Tài khoản VNeID của bạn phải đạt Mức độ 2.

• Quy trình: 1. Vào mục "Dịch vụ khác" hoặc "Thủ tục hành chính" trên ứng dụng VNeID. 2. Chọn dịch vụ liên quan đến đăng ký xe. Hệ thống sẽ tự động trích xuất các thông tin cá nhân từ cơ sở dữ liệu quốc gia, giúp bạn giảm bớt việc nhập liệu thủ công. 3. Thực hiện theo các bước hướng dẫn trên ứng dụng để nộp hồ sơ trực tuyến.

6. Kết luận

Cơ chế biển số định danh là bước tiến quan trọng trong việc số hóa quản lý hành chính, mang lại sự minh bạch và bảo vệ quyền sở hữu tài sản cho người dân. Dù quy trình ban đầu có thể khiến nhiều người bỡ ngỡ, nhưng về lâu dài, đây là giải pháp tối ưu để tối giản hóa thủ tục và gia tăng tính bảo mật. Hy vọng bài viết này đã giúp bạn hiểu rõ "tất tần tật" về biển số định danh để tự tin thực hiện các thủ tục đăng ký xe trong thời gian tới.