Nhiều doanh nghiệp cho rằng khi có từ 5 hoặc 10 người lao động trở lên thì bắt buộc phải thành lập công đoàn. Tuy nhiên, đây là một quan niệm chưa chính xác.

Theo quy định hiện hành, pháp luật không quy định doanh nghiệp phải thành lập công đoàn khi đạt một số lượng lao động nhất định. Việc thành lập công đoàn cơ sở được thực hiện trên nguyên tắc tự nguyện của người lao động.

Doanh nghiệp chỉ có thể thành lập công đoàn cơ sở khi có ít nhất 05 người lao động hoặc 05 đoàn viên tự nguyện gia nhập Công đoàn Việt Nam và được công đoàn cấp trên trực tiếp công nhận.

1. Điều kiện để thành lập công đoàn cơ sở

Theo Điều lệ Công đoàn Việt Nam, công đoàn cơ sở được thành lập khi đáp ứng các điều kiện sau:

• Có từ 05 người lao động hoặc 05 đoàn viên trở lên tự nguyện gia nhập Công đoàn Việt Nam.
• Có đơn xin gia nhập công đoàn theo quy định.
• Được công đoàn cấp trên trực tiếp xem xét, công nhận việc thành lập.

Như vậy, số lượng lao động của doanh nghiệp không phải là yếu tố quyết định. Điều quan trọng là người lao động có nhu cầu và tự nguyện tham gia tổ chức công đoàn.

2. Doanh nghiệp dưới 5 người có phải thành lập công đoàn không?

Câu trả lời là không.

Doanh nghiệp có dưới 5 người lao động chưa đủ điều kiện để thành lập công đoàn cơ sở. Tuy nhiên, người lao động vẫn có quyền tham gia công đoàn theo hướng dẫn của công đoàn cấp trên nếu đáp ứng các điều kiện theo quy định.

3. Doanh nghiệp có trên 5 người có bắt buộc thành lập công đoàn không?

Không bắt buộc.

Mặc dù doanh nghiệp có từ 5 người lao động trở lên đã đủ điều kiện về số lượng để thành lập công đoàn cơ sở, nhưng việc thành lập vẫn phụ thuộc vào sự tự nguyện của người lao động.

Ví dụ:

• Doanh nghiệp có 8 lao động nhưng không ai đăng ký gia nhập công đoàn thì không bắt buộc phải thành lập công đoàn.
• Doanh nghiệp có 20 lao động, trong đó có 5 người tự nguyện gia nhập thì có thể tiến hành thành lập công đoàn cơ sở theo quy định.

4. Doanh nghiệp chưa có công đoàn có phải đóng kinh phí công đoàn không?

Có.

Đây là vấn đề nhiều doanh nghiệp nhầm lẫn giữa thành lập công đoàn và đóng kinh phí công đoàn.

Theo quy định hiện hành, doanh nghiệp có sử dụng lao động thuộc đối tượng phải đóng kinh phí công đoàn bằng 2% quỹ tiền lương làm căn cứ đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc, kể cả khi doanh nghiệp chưa thành lập công đoàn cơ sở, trừ trường hợp được pháp luật miễn.

5. Lợi ích khi doanh nghiệp thành lập công đoàn

Việc thành lập công đoàn không chỉ giúp bảo vệ quyền lợi của người lao động mà còn mang lại nhiều lợi ích cho doanh nghiệp, như:

• Tăng cường đối thoại giữa người lao động và người sử dụng lao động.
• Hạn chế tranh chấp lao động.
• Góp phần xây dựng môi trường làm việc ổn định.
• Hỗ trợ doanh nghiệp tuyên truyền, phổ biến chính sách lao động.
• Nâng cao sự gắn kết và giữ chân người lao động.Kết luận

Pháp luật hiện hành không quy định doanh nghiệp có bao nhiêu người thì bắt buộc phải thành lập công đoàn. Điều kiện để thành lập công đoàn cơ sở là có từ 05 người lao động hoặc 05 đoàn viên tự nguyện gia nhập Công đoàn Việt Nam. Vì vậy, doanh nghiệp cần phân biệt rõ giữa điều kiện thành lập công đoàn và nghĩa vụ đóng kinh phí công đoàn để thực hiện đúng quy định, đồng thời bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của người lao động.

6. Kết luận

Pháp luật hiện hành không quy định doanh nghiệp có bao nhiêu người thì bắt buộc phải thành lập công đoàn. Điều kiện để thành lập công đoàn cơ sở là có từ 05 người lao động hoặc 05 đoàn viên tự nguyện gia nhập Công đoàn Việt Nam. Vì vậy, doanh nghiệp cần phân biệt rõ giữa điều kiện thành lập công đoàn và nghĩa vụ đóng kinh phí công đoàn để thực hiện đúng quy định, đồng thời bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của người lao động.