1. Người mua có phải là người chịu thuế xăng dầu không?

Đây là câu hỏi mà hầu hết chúng ta đều thắc mắc mỗi khi đứng trước trụ bơm xăng và nhìn kim đồng hồ nhảy số. Để trả lời ngắn gọn: Có, người mua chính là người thực thụ chi trả toàn bộ các khoản thuế xăng dầu.

Dưới góc độ kế toán và pháp lý, chúng ta cần phân biệt rõ hai khái niệm: Người nộp thuế và Người chịu thuế.

• Người nộp thuế (Về mặt hồ sơ): Là các doanh nghiệp đầu mối kinh doanh xăng dầu. Họ có trách nhiệm kê khai và nộp các khoản thuế này vào ngân sách Nhà nước.

• Người chịu thuế (Về mặt kinh tế): Chính là bạn – người tiêu dùng cuối cùng.

Cơ chế này được gọi là thuế gián thu. Hiểu đơn giản, các loại thuế như thuế Giá trị gia tăng (VAT), thuế Tiêu thụ đặc biệt hay thuế Bảo vệ môi trường đều được "cộng gộp" trực tiếp vào giá bán lẻ. Khi bạn thanh toán hóa đơn tiền xăng, bạn không chỉ trả tiền cho giá trị thực của nhiên liệu mà còn đang "gánh" thay doanh nghiệp các khoản thuế mà họ đã nộp trước đó.

Vì vậy, mỗi lít xăng bạn đổ không chỉ giúp xe lăn bánh, mà còn chứa đựng một phần đóng góp tài chính đáng kể vào ngân sách quốc gia thông qua các sắc thuế khác nhau.

2. Các loại thuế trong giá xăng dầu hiện nay

2.1 Thuế nhập khẩu

Vì Việt Nam vẫn phải nhập khẩu một lượng lớn xăng dầu thành phẩm từ nước ngoài (Hàn Quốc, Singapore, Malaysia...), nên thuế nhập khẩu là thành phần đầu tiên cấu thành nên giá. Loại thuế này được tính dựa trên giá trị xăng dầu tại cửa khẩu nhập đầu tiên.

• Ghi chú: Tùy vào các hiệp định thương mại tự do (FTA), mức thuế này có thể thay đổi để đảm bảo tính cạnh tranh.

2.2 Thuế tiêu thụ đặc biệt (TTĐB)

Xăng là mặt hàng thuộc danh mục chịu thuế TTĐB vì đây là loại nhiên liệu hóa thạch, cần khuyến khích sử dụng tiết kiệm và hiệu quả.

• Đây là loại thuế đánh vào hàng hóa dịch vụ "đặc biệt", được tính theo tỷ lệ phần trăm trên giá xăng nhập khẩu cộng với thuế nhập khẩu.

2.3 Thuế bảo vệ môi trường (BVMT)

Đây là khoản thuế "nặng ký" nhất mà người tiêu dùng dễ dàng nhận thấy. Mục tiêu của sắc thuế này là để bù đắp những tác động tiêu cực của khí thải xăng dầu đối với môi trường.

• Khác với các loại thuế tính theo %, thuế BVMT được tính theo số tiền tuyệt đối trên mỗi lít xăng (ví dụ: vài ngàn đồng trên một lít).

2.4 Thuế giá trị gia tăng (VAT)

Đây là loại thuế "quen mặt" nhất với mọi người tiêu dùng. Thuế VAT trong xăng dầu được tính 10% (hoặc theo chính sách giảm thuế tùy thời điểm) trên tổng giá bán cuối cùng (đã bao gồm các loại thuế và chi phí khác nêu trên).

• Có thể hiểu đây là "thuế chồng lên thuế", vì nó tính dựa trên mức giá đã có sẵn thuế nhập khẩu, thuế TTĐB và thuế BVMT.

3. Mức thuế xăng dầu năm 2026

3.1 Thuế Tiêu thụ đặc biệt (TTĐB): 0%

Thông thường, xăng phải gánh mức thuế TTĐB khoảng 7% - 10%. Tuy nhiên, theo các nghị quyết mới nhất áp dụng cho giai đoạn hiện tại của năm 2026, mức thuế này đã được giảm về 0% để trực tiếp kéo giảm giá thành mỗi lít xăng ngay từ khâu sản xuất và nhập khẩu.

3.2 Thuế Bảo vệ môi trường: 0 đồng/lít

Từng là khoản thuế cố định gây áp lực lớn (thường dao động từ 1.000đ - 4.000đ/lít), nhưng hiện nay:

• Mức áp dụng: 0 đồng/lít đối với xăng (trừ ethanol), dầu diesel và nhiên liệu bay.

• Thời hạn: Chính sách miễn hoàn toàn này được duy trì để bình ổn thị trường (hiện tại đã có quyết định kéo dài đến hết 30/06/2026).

3.3 Thuế Giá trị gia tăng (VAT): 0%

Thay vì mức 8% hay 10% như các mặt hàng khác, xăng dầu hiện đang thuộc đối tượng không phải kê khai, tính nộp thuế VAT nhưng vẫn được khấu trừ thuế đầu vào. Điều này giúp giảm thêm một khoảng đáng kể trên tổng hóa đơn khi bạn thanh toán tại cây xăng.

3.4 Thuế Nhập khẩu: Ưu đãi 0%

Nhằm đa dạng hóa nguồn cung và giảm phụ thuộc vào giá thế giới, mức thuế nhập khẩu ưu đãi (MFN) đối với xăng cũng đã được điều chỉnh về mức thấp nhất, gần như bằng 0% đối với nhiều thị trường chủ chốt.

4. Tổng người mua đang chịu bao nhiêu % thuế?

4.1 Trong điều kiện bình thường

Khi chưa có các chính sách miễn giảm đặc biệt, xăng dầu là mặt hàng chịu thuế rất cao. Nếu bạn đổ 100.000đ tiền xăng, có khoảng 30.000đ đến 40.000đ là tiền thuế và phí.

• Thuế TTĐB (10%): Đánh vào giá nhập.

• Thuế BVMT (1.000đ - 4.000đ): Thu theo số tuyệt đối trên mỗi lít.

• Thuế VAT (10%): Tính trên tổng giá bán.

• Thuế nhập khẩu: Tùy thị trường (thường từ 5% - 20%).

Tổng hợp lại, các loại thuế này tạo nên một "lớp vỏ" chiếm gần gần một nửa giá trị thực tế của lít xăng.

4.2 Giai đoạn ưu đãi năm 2026

Năm 2026, nhờ các chính sách hỗ trợ mạnh mẽ từ Chính phủ (đặc biệt là Nghị quyết 19/2026/QH16), tỷ trọng thuế mà người mua phải chịu đã giảm xuống mức thấp nhất trong lịch sử.

5. Kết luận

Qua những phân tích chi tiết ở trên, chúng ta đã có câu trả lời rõ ràng: Người mua xăng dầu chính là người chịu thuế cuối cùng. Dù trên giấy tờ kế toán, các doanh nghiệp đầu mối là bên trực tiếp nộp tiền vào ngân sách, nhưng thực tế khoản chi phí này đã được tính gọn vào giá bán lẻ tại các cây xăng.

Tuy nhiên, có hai điểm quan trọng mà chúng ta cần ghi nhớ trong giai đoạn hiện nay:

• Mức thuế không cố định: Tỷ lệ thuế trong giá xăng không phải là một con số đóng băng. Nó biến động linh hoạt theo các chính sách điều hành của Chính phủ nhằm mục tiêu bình ổn kinh tế vĩ mô.

• Đặc quyền năm 2026: Người tiêu dùng Việt Nam đang sống trong giai đoạn được hưởng lợi lớn từ chính sách "thuế 0 đồng" (đối với thuế BVMT, TTĐB và VAT). Đây là nỗ lực rất lớn của Nhà nước để giữ cho giá nhiên liệu không trở thành gánh nặng cho chi phí sinh hoạt và sản xuất.