Kinh doanh dịch vụ lữ hành là ngành nghề kinh doanh có điều kiện. Doanh nghiệp muốn tổ chức và bán các chương trình du lịch phải đáp ứng đủ điều kiện theo quy định và được cấp giấy phép kinh doanh dịch vụ lữ hành tương ứng.

Vậy trường hợp nào không được kinh doanh dịch vụ lữ hành? Doanh nghiệp không đáp ứng điều kiện cấp phép, không thực hiện đúng quy định về ký quỹ hoặc bị thu hồi giấy phép sẽ không được tiếp tục hoạt động trong lĩnh vực này.

1. Kinh doanh dịch vụ lữ hành là gì?

Kinh doanh dịch vụ lữ hành là hoạt động xây dựng, bán và tổ chức thực hiện các chương trình du lịch cho khách du lịch. Doanh nghiệp lữ hành có thể cung cấp tour trong nước hoặc tour quốc tế tùy thuộc vào phạm vi được phép kinh doanh.

Theo quy định, doanh nghiệp Việt Nam có thể kinh doanh:

• Dịch vụ lữ hành nội địa: tổ chức các chương trình du lịch phục vụ khách du lịch trong phạm vi Việt Nam;
• Dịch vụ lữ hành quốc tế: tổ chức tour cho khách quốc tế đến Việt Nam hoặc đưa khách Việt Nam ra nước ngoài.

Riêng doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài kinh doanh dịch vụ lữ hành phải tuân thủ phạm vi hoạt động theo quy định của pháp luật về du lịch.

Do đây là ngành nghề kinh doanh có điều kiện, doanh nghiệp không thể chỉ đăng ký ngành nghề du lịch trên Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp rồi tự tổ chức tour. Doanh nghiệp còn phải đáp ứng các điều kiện và xin giấy phép kinh doanh dịch vụ lữ hành theo phạm vi hoạt động dự kiến.

2. 3 trường hợp không được kinh doanh dịch vụ lữ hành

Doanh nghiệp cần đặc biệt lưu ý 3 trường hợp dưới đây vì nếu thuộc một trong các trường hợp này thì không được kinh doanh dịch vụ lữ hành hoặc không được tiếp tục hoạt động.

2.1. Không đáp ứng điều kiện để được cấp giấy phép lữ hành

Đây là trường hợp thường gặp nhất đối với doanh nghiệp mới bắt đầu kinh doanh du lịch.

Để được cấp giấy phép kinh doanh dịch vụ lữ hành, doanh nghiệp phải đáp ứng các điều kiện tương ứng với loại hình lữ hành nội địa hoặc quốc tế.

2.1.1 Điều kiện kinh doanh lữ hành nội địa

Doanh nghiệp muốn xin giấy phép kinh doanh dịch vụ lữ hành nội địa cần đáp ứng các điều kiện cơ bản:

• Là doanh nghiệp được thành lập hợp pháp theo quy định;
• Có đăng ký kinh doanh dịch vụ lữ hành;
• Ký quỹ kinh doanh dịch vụ lữ hành nội địa tại ngân hàng với mức 100 triệu đồng;
• Người phụ trách kinh doanh dịch vụ lữ hành đáp ứng yêu cầu về trình độ chuyên môn theo quy định.

2.1.2 Điều kiện kinh doanh lữ hành quốc tế

Đối với lữ hành quốc tế, doanh nghiệp phải đáp ứng các điều kiện về tư cách doanh nghiệp, tiền ký quỹ và người phụ trách kinh doanh dịch vụ lữ hành.

Mức ký quỹ hiện hành gồm:

Các mức trên được thực hiện theo Nghị định 168/2017/NĐ-CP; mức ký quỹ giảm 80% trong giai đoạn hỗ trợ doanh nghiệp do COVID-19 đã hết hiệu lực từ ngày 01/01/2024.

Bên cạnh đó, người phụ trách kinh doanh dịch vụ lữ hành quốc tế phải đáp ứng điều kiện về trình độ chuyên môn hoặc chứng chỉ nghiệp vụ theo quy định.

Như vậy, nếu doanh nghiệp chưa đáp ứng đầy đủ điều kiện thì chưa đủ cơ sở để được cấp giấy phép và không được tự tổ chức kinh doanh dịch vụ lữ hành.

2.2. Không duy trì hoặc sử dụng tiền ký quỹ sai quy định

Ký quỹ không phải là khoản tiền doanh nghiệp nộp một lần rồi có thể sử dụng tùy ý.

Sau khi thực hiện ký quỹ, doanh nghiệp phải duy trì đủ số tiền ký quỹ trong suốt thời gian kinh doanh dịch vụ lữ hành.

Trong một số tình huống khẩn cấp, doanh nghiệp có thể đề nghị sử dụng tiền ký quỹ để giải quyết các vấn đề liên quan đến khách du lịch, chẳng hạn như khách gặp tai nạn hoặc rủi ro ảnh hưởng đến tính mạng, sức khỏe mà doanh nghiệp không đủ khả năng tài chính để xử lý kịp thời.

Nếu sử dụng tiền ký quỹ, doanh nghiệp phải thực hiện việc bổ sung lại số tiền đã sử dụng theo đúng thời hạn và quy định pháp luật.

Nghị định 168/2017/NĐ-CP quy định cụ thể về mức ký quỹ và phương thức ký quỹ đối với doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ lữ hành.

Do đó, doanh nghiệp không chỉ cần ký quỹ để xin giấy phép mà còn phải duy trì và sử dụng khoản tiền này đúng quy định trong quá trình hoạt động.

2.3. Đã bị thu hồi giấy phép kinh doanh dịch vụ lữ hành

Doanh nghiệp đã được cấp giấy phép vẫn có thể bị thu hồi nếu vi phạm các quy định về kinh doanh dịch vụ lữ hành.

Theo Điều 36 Luật Du lịch 2017, giấy phép có thể bị thu hồi trong các trường hợp như:

• Doanh nghiệp chấm dứt hoạt động kinh doanh dịch vụ lữ hành, giải thể hoặc phá sản;
• Không còn đáp ứng điều kiện kinh doanh dịch vụ lữ hành;
• Không thực hiện thủ tục đổi giấy phép theo quy định;
• Có hành vi làm phương hại đến chủ quyền, lợi ích quốc gia, quốc phòng, an ninh;
• Lợi dụng hoạt động du lịch để đưa người ra nước ngoài hoặc vào Việt Nam trái pháp luật;
• Cho tổ chức, cá nhân khác sử dụng giấy phép của mình để kinh doanh;
• Không thực hiện đầy đủ nghĩa vụ bảo đảm an toàn cho khách du lịch và gây thiệt hại nghiêm trọng đến tính mạng, sức khỏe hoặc tài sản của khách;
• Sử dụng hồ sơ giả mạo để đề nghị cấp, cấp đổi hoặc cấp lại giấy phép.

Đáng chú ý, thời gian được đề nghị cấp lại giấy phép sau khi bị thu hồi không giống nhau trong mọi trường hợp.

Nếu bị thu hồi do không còn đáp ứng điều kiện hoặc không đổi giấy phép đúng quy định, doanh nghiệp phải chờ 06 tháng kể từ ngày quyết định thu hồi có hiệu lực mới được đề nghị cấp giấy phép trở lại.

Đối với một số trường hợp nghiêm trọng như làm phương hại đến chủ quyền, lợi ích quốc gia, lợi dụng du lịch để đưa người xuất nhập cảnh trái pháp luật, cho tổ chức khác sử dụng giấy phép, gây thiệt hại nghiêm trọng cho khách du lịch hoặc giả mạo hồ sơ, thời gian chờ là 12 tháng.

3. Không có giấy phép lữ hành có được tổ chức tour không?

Đối với hoạt động thuộc diện phải có giấy phép, doanh nghiệp không được tự ý tổ chức và kinh doanh dịch vụ lữ hành khi chưa được cấp giấy phép.

Đặc biệt, doanh nghiệp cũng không được tiếp tục kinh doanh trong thời gian:

• Đang bị tước quyền sử dụng giấy phép;
• Đang bị đình chỉ hoạt động kinh doanh dịch vụ lữ hành;
• Đã bị thu hồi giấy phép;
• Đã thông báo tạm ngừng kinh doanh nhưng vẫn tổ chức hoạt động lữ hành.

Theo Nghị định 45/2019/NĐ-CP, hành vi kinh doanh dịch vụ lữ hành không có giấy phép hoặc sử dụng giấy phép giả có thể bị phạt tiền từ 90 triệu đồng đến 100 triệu đồng; một số hành vi khác như tiếp tục kinh doanh sau khi bị tước giấy phép, đình chỉ hoạt động hoặc đã thông báo tạm ngừng cũng thuộc nhóm bị xử phạt ở mức này.

Ngoài tiền phạt, tùy hành vi vi phạm, doanh nghiệp còn có thể phải chịu các hình thức xử phạt bổ sung và biện pháp khắc phục hậu quả theo quy định.

4. Doanh nghiệp cần làm gì để được kinh doanh lữ hành hợp pháp?

Nếu đang có kế hoạch mở công ty du lịch hoặc bắt đầu bán tour, doanh nghiệp nên thực hiện theo trình tự cơ bản sau:

Bước 1: Thành lập doanh nghiệp

Đăng ký thành lập doanh nghiệp và ngành nghề kinh doanh phù hợp với hoạt động dự kiến.

Bước 2: Xác định phạm vi kinh doanh

Doanh nghiệp cần xác định mình kinh doanh:

• Lữ hành nội địa;
• Lữ hành quốc tế đón khách vào Việt Nam;
• Lữ hành quốc tế đưa khách Việt Nam ra nước ngoài;
• Hoặc cả hai phạm vi lữ hành quốc tế.

Việc xác định phạm vi ngay từ đầu giúp doanh nghiệp chuẩn bị đúng điều kiện và mức ký quỹ.

Bước 3: Đáp ứng điều kiện về người phụ trách

Người phụ trách kinh doanh dịch vụ lữ hành phải đáp ứng yêu cầu về bằng cấp hoặc chứng chỉ nghiệp vụ tương ứng.

Bước 4: Thực hiện ký quỹ

Doanh nghiệp thực hiện ký quỹ tại ngân hàng với mức tiền tương ứng với phạm vi kinh doanh.

Bước 5: Chuẩn bị hồ sơ xin giấy phép

Sau khi đáp ứng đủ điều kiện, doanh nghiệp chuẩn bị hồ sơ và gửi đến cơ quan có thẩm quyền để đề nghị cấp giấy phép kinh doanh dịch vụ lữ hành.

Chỉ sau khi được cấp giấy phép phù hợp, doanh nghiệp mới nên triển khai hoạt động kinh doanh trong phạm vi được cấp phép.

6. Kết luận

Kinh doanh dịch vụ lữ hành là lĩnh vực có điều kiện nên doanh nghiệp cần hoàn tất các yêu cầu pháp lý trước khi tổ chức và bán tour cho khách hàng.

3 trường hợp chính không được kinh doanh dịch vụ lữ hành gồm:

1. Không đáp ứng điều kiện để được cấp giấy phép;
2. Không thực hiện đúng quy định về ký quỹ;
3. Giấy phép kinh doanh dịch vụ lữ hành đã bị thu hồi.

Doanh nghiệp nên kiểm tra kỹ điều kiện về phạm vi kinh doanh, tiền ký quỹ, người phụ trách và giấy phép trước khi bắt đầu hoạt động. Việc kinh doanh khi chưa đủ điều kiện không chỉ khiến doanh nghiệp bị xử phạt mà còn có thể ảnh hưởng đến khả năng tiếp tục hoạt động trong lĩnh vực lữ hành.

Cơ sở pháp lý tham khảo: Luật Du lịch 2017; Nghị định 168/2017/NĐ-CP; Nghị định 45/2019/NĐ-CP và các văn bản có liên quan.