Doanh nghiệp gặp khó khăn tài chính không phải lúc nào cũng bắt đầu bằng việc thua lỗ. Có những công ty vẫn có doanh thu, vẫn nhận đơn hàng nhưng lại thường xuyên thiếu tiền để trả lương, thanh toán nhà cung cấp hoặc trả nợ đến hạn.

Nhận biết sớm các dấu hiệu doanh nghiệp gặp vấn đề tài chính sẽ giúp chủ doanh nghiệp chủ động kiểm soát dòng tiền, điều chỉnh chi phí và hạn chế nguy cơ mất khả năng thanh toán.

Dưới đây là 5 dấu hiệu cần đặc biệt lưu ý.

1. Doanh thu tăng nhưng doanh nghiệp vẫn thiếu tiền

Đây là một trong những dấu hiệu dễ bị bỏ qua nhất.

Doanh nghiệp có thể ghi nhận doanh thu và lợi nhuận nhưng chưa chắc đã thu được tiền. Nếu phần lớn doanh số đến từ bán chịu, khách hàng thanh toán chậm hoặc công nợ kéo dài, doanh nghiệp vẫn có thể thiếu tiền mặt để duy trì hoạt động.

Ví dụ, công ty bán được 1 tỷ đồng hàng hóa nhưng mới thu về 400 triệu đồng. Trong khi đó, tiền lương, tiền thuê mặt bằng, nhà cung cấp và các khoản vay vẫn phải thanh toán đúng hạn.

Khi tình trạng này kéo dài, doanh nghiệp có thể rơi vào cảnh “có doanh thu nhưng không có tiền”.

Vì vậy, chủ doanh nghiệp không nên chỉ nhìn vào doanh số mà cần theo dõi đồng thời dòng tiền thực tế và khả năng thu hồi công nợ.

2. Công nợ phải thu ngày càng tăng

Khách hàng nợ tiền là điều bình thường trong kinh doanh. Tuy nhiên, nếu công nợ tăng liên tục hoặc xuất hiện nhiều khoản quá hạn thì đây là dấu hiệu cần cảnh giác.

Đặc biệt cần chú ý khi:

• Khách hàng thường xuyên thanh toán chậm;

• Nợ quá hạn ngày càng nhiều;

• Một vài khách hàng chiếm tỷ trọng công nợ quá lớn;

• Doanh thu tăng nhưng tốc độ thu tiền ngày càng chậm.

Công nợ kéo dài khiến vốn của doanh nghiệp bị khách hàng chiếm dụng. Trong khi chưa thu được tiền, doanh nghiệp vẫn phải bỏ vốn để nhập hàng, trả lương và duy trì hoạt động.

3. Thường xuyên phải vay tiền để duy trì hoạt động

Vay vốn không phải lúc nào cũng là dấu hiệu xấu. Doanh nghiệp có thể sử dụng vốn vay để đầu tư máy móc, mở rộng sản xuất hoặc tận dụng cơ hội kinh doanh.

Tuy nhiên, vấn đề xuất hiện khi doanh nghiệp liên tục phải vay tiền chỉ để trang trải các khoản chi thường xuyên như:

• Trả lương nhân viên;

• Thanh toán nhà cung cấp;

• Trả tiền thuê mặt bằng;

• Trả khoản vay cũ;

• Bù đắp thiếu hụt dòng tiền.

Nếu khoản vay mới chủ yếu được sử dụng để trả các nghĩa vụ cũ, doanh nghiệp cần đánh giá lại khả năng tạo tiền từ hoạt động kinh doanh.

4. Chi phí tăng nhanh hơn doanh thu

Doanh thu tăng chưa chắc doanh nghiệp đang kinh doanh hiệu quả.

Ví dụ, doanh thu tăng 10% nhưng chi phí bán hàng, marketing, nhân sự và vận hành tăng 25% thì lợi nhuận thực tế có thể giảm.

Doanh nghiệp nên thường xuyên theo dõi:

Doanh thu → Chi phí → Biên lợi nhuận → Lợi nhuận → Dòng tiền

Nếu doanh thu tăng nhưng biên lợi nhuận liên tục giảm, cần kiểm tra ngay những khoản chi đang tăng bất thường.

Đặc biệt, cần phân biệt chi phí tạo ra tăng trưởng với những khoản chi không mang lại hiệu quả kinh doanh.

5. Liên tục chậm thanh toán các khoản đến hạn

Một dấu hiệu khá rõ của vấn đề tài chính là doanh nghiệp bắt đầu phải trì hoãn các nghĩa vụ thanh toán.

Chẳng hạn:

• Chậm trả lương nhân viên;

• Chậm thanh toán nhà cung cấp;

• Xin gia hạn công nợ thường xuyên;

• Khó trả nợ ngân hàng đúng hạn;

• Phải cân đối từng khoản tiền nhỏ để duy trì hoạt động.

Nếu doanh nghiệp phải liên tục lựa chọn “trả khoản nào trước, khoản nào để sau”, đây có thể là dấu hiệu dòng tiền đang chịu áp lực lớn.

Tình trạng kéo dài không chỉ ảnh hưởng đến tài chính mà còn có thể làm giảm uy tín với nhân viên, đối tác, ngân hàng và nhà cung cấp.

6. Doanh nghiệp nên làm gì khi xuất hiện các dấu hiệu trên?

Khi nhận thấy một hoặc nhiều dấu hiệu bất thường, doanh nghiệp nên rà soát tài chính càng sớm càng tốt thay vì chờ đến khi thiếu tiền nghiêm trọng.

Trước hết, hãy kiểm tra dòng tiền vào – dòng tiền ra, lập kế hoạch dòng tiền cho những tháng tiếp theo và xác định thời điểm có nguy cơ thiếu hụt.

Tiếp theo, doanh nghiệp cần rà soát các khoản công nợ, đẩy nhanh thu hồi tiền từ khách hàng và hạn chế bán chịu đối với những khách hàng thường xuyên thanh toán chậm.

Đồng thời, nên phân loại lại chi phí thành chi phí cần thiết và chi phí có thể cắt giảm, kiểm tra hàng tồn kho và đánh giá các khoản vay hiện tại.

Quan trọng nhất, chủ doanh nghiệp nên theo dõi đồng thời doanh thu, lợi nhuận, dòng tiền, công nợ và nợ vay thay vì chỉ dựa vào một chỉ tiêu để đánh giá tình hình tài chính.

7. Kết luận

Doanh nghiệp không nhất thiết phải thua lỗ mới được xem là đang gặp vấn đề tài chính. Thiếu dòng tiền, công nợ tăng cao, phụ thuộc vào vốn vay, chi phí tăng nhanh và thường xuyên chậm thanh toán đều là những tín hiệu cảnh báo cần được theo dõi.

Phát hiện càng sớm, doanh nghiệp càng có nhiều thời gian để điều chỉnh chi phí, thu hồi công nợ, cân đối nguồn vốn và xây dựng lại kế hoạch tài chính trước khi vấn đề trở nên nghiêm trọng.