1. Cá nhân kinh doanh và hộ kinh doanh là gì?

1.1. Cá nhân kinh doanh là gì?

Cá nhân kinh doanh là người trực tiếp thực hiện hoạt động sản xuất, kinh doanh hàng hóa hoặc cung cấp dịch vụ nhằm tạo ra thu nhập.

Trong thực tế, khái niệm này thường được sử dụng để chỉ những cá nhân hoạt động kinh doanh độc lập, đặc biệt là các trường hợp không thuộc diện phải đăng ký hộ kinh doanh.

Một số hoạt động phổ biến gồm:

• Bán hàng qua Facebook, TikTok Shop, Shopee hoặc các nền tảng trực tuyến.

• Làm tiếp thị liên kết (Affiliate Marketing).

• Cung cấp dịch vụ thiết kế, viết nội dung, dịch thuật hoặc các công việc tự do.

• Cho thuê tài sản thuộc sở hữu cá nhân.

• Buôn bán nhỏ lẻ thuộc trường hợp được miễn đăng ký hộ kinh doanh.

Tuy nhiên, không phải tất cả người bán hàng online hoặc người làm nghề tự do đều được miễn đăng ký kinh doanh. Việc xác định nghĩa vụ đăng ký phải căn cứ vào tính chất và hình thức hoạt động thực tế.

1.2. Hộ kinh doanh là gì?

Theo Nghị định 168/2025/NĐ-CP, hộ kinh doanh là hình thức kinh doanh do một cá nhân hoặc các thành viên hộ gia đình đăng ký thành lập và chịu trách nhiệm bằng toàn bộ tài sản đối với hoạt động kinh doanh.

Hộ kinh doanh có những đặc điểm cơ bản:

• Được thành lập thông qua thủ tục đăng ký hộ kinh doanh.

• Có Giấy chứng nhận đăng ký hộ kinh doanh.

• Có địa chỉ trụ sở được đăng ký theo quy định.

• Có thể sử dụng lao động phục vụ hoạt động kinh doanh.

• Không có tư cách pháp nhân độc lập như công ty trách nhiệm hữu hạn hoặc công ty cổ phần.

Ví dụ, một người mở cửa hàng tạp hóa, quán cà phê hoặc cửa hàng thời trang có thể lựa chọn đăng ký hộ kinh doanh để hoạt động theo quy định pháp luật.

2. So sánh cá nhân kinh doanh và hộ kinh doanh năm 2026

Dưới đây là bảng tổng hợp những điểm khác biệt quan trọng giữa hai hình thức kinh doanh.

Nhìn chung, khác biệt quan trọng nhất nằm ở việc đăng ký thành lập và cách thức tổ chức hoạt động. Trong khi đó, nghĩa vụ thuế của hai nhóm có nhiều điểm tương đồng.

Căn cứ về đăng ký hộ kinh doanh: Nghị định 168/2025/NĐ-CP.

3. Quy định về thuế đối với cá nhân kinh doanh và hộ kinh doanh năm 2026

Từ năm 2026, chính sách thuế đối với hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh có những thay đổi đáng chú ý, đặc biệt là ngưỡng doanh thu không phải nộp thuế.

3.1. Doanh thu bao nhiêu thì phải nộp thuế?

Theo Nghị định 141/2026/NĐ-CP sửa đổi Nghị định 68/2026/NĐ-CP, ngưỡng doanh thu không phải chịu thuế GTGT và không phải nộp thuế TNCN được nâng lên 1 tỷ đồng/năm.

Cụ thể:

Ví dụ, một cá nhân bán hàng online có doanh thu 800 triệu đồng/năm thì không phải nộp thuế GTGT và TNCN từ hoạt động kinh doanh theo ngưỡng nêu trên. Tuy nhiên, cá nhân vẫn phải thực hiện nghĩa vụ thông báo doanh thu và các thủ tục liên quan nếu thuộc diện áp dụng.

Lưu ý: Ngưỡng 1 tỷ đồng là ngưỡng doanh thu, không phải lợi nhuận sau khi trừ chi phí.

3.2. Phương pháp tính thuế khi doanh thu vượt 1 tỷ đồng

Khi doanh thu vượt ngưỡng quy định, hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh phải xác định nghĩa vụ thuế theo ngành nghề và phương pháp tính thuế áp dụng.

Đối với thuế GTGT, phương pháp tính trực tiếp theo doanh thu được áp dụng theo tỷ lệ tương ứng với từng nhóm hoạt động kinh doanh.

Đối với thuế TNCN, việc xác định số thuế phải nộp phụ thuộc vào quy định về phương pháp tính thuế, doanh thu, thu nhập tính thuế và các điều kiện liên quan.

Do đó, người kinh doanh cần phân loại đúng ngành nghề, theo dõi doanh thu và lưu giữ chứng từ để xác định nghĩa vụ thuế chính xác.

3.3. Quy định về hóa đơn điện tử

Theo Nghị định 141/2026/NĐ-CP, hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh có doanh thu năm trên 1 tỷ đồng phải áp dụng hóa đơn điện tử theo quy định, bao gồm hóa đơn điện tử có mã của cơ quan thuế hoặc hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền có kết nối dữ liệu với cơ quan thuế.

Đối với trường hợp doanh thu từ 1 tỷ đồng trở xuống, việc sử dụng hóa đơn điện tử được xác định theo quy định áp dụng và nhu cầu phát sinh giao dịch.

Quy định này nhằm tăng cường quản lý doanh thu, minh bạch giao dịch và hỗ trợ công tác kê khai thuế.

4. Cá nhân kinh doanh và hộ kinh doanh có phải ghi sổ kế toán không?

Theo Thông tư 152/2025/TT-BTC, việc ghi chép và quản lý sổ sách kế toán được thực hiện phù hợp với quy mô, doanh thu và phương pháp tính thuế của hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh.

Các loại sổ có thể bao gồm:

• Sổ theo dõi doanh thu bán hàng hóa, dịch vụ.

• Sổ theo dõi chi phí hoạt động sản xuất, kinh doanh.

• Sổ theo dõi vật liệu, dụng cụ, sản phẩm và hàng hóa.

• Sổ theo dõi chi tiết tiền.

Không phải mọi trường hợp đều bắt buộc mở đầy đủ các loại sổ trên. Số lượng và mẫu sổ cần sử dụng phụ thuộc vào chế độ kế toán áp dụng.

Việc ghi chép doanh thu, chi phí đầy đủ không chỉ phục vụ kê khai thuế mà còn giúp người kinh doanh theo dõi lợi nhuận và kiểm soát tình hình tài chính.

5. Bán hàng online nên đăng ký cá nhân kinh doanh hay hộ kinh doanh?

Đây là vấn đề được nhiều người quan tâm khi bắt đầu bán hàng trên các nền tảng thương mại điện tử.

5.1. Trường hợp có thể hoạt động dưới hình thức cá nhân kinh doanh

Đối với những hoạt động nhỏ lẻ thuộc diện được miễn đăng ký hộ kinh doanh, cá nhân có thể kinh doanh mà không phải thực hiện thủ tục đăng ký thành lập hộ kinh doanh.

Chẳng hạn, một người làm tiếp thị liên kết hoặc cung cấp dịch vụ độc lập có thể thuộc trường hợp không bắt buộc đăng ký hộ kinh doanh, tùy theo tính chất hoạt động thực tế.

Tuy nhiên, việc không phải đăng ký hộ kinh doanh không đồng nghĩa với việc được miễn mọi nghĩa vụ thuế.

5.2. Trường hợp nên đăng ký hộ kinh doanh

Hình thức hộ kinh doanh phù hợp với những người có kế hoạch tổ chức hoạt động ổn định, chẳng hạn như mở cửa hàng, quán ăn, cơ sở dịch vụ hoặc phát triển hoạt động bán hàng lâu dài.

Việc đăng ký hộ kinh doanh giúp xác lập thông tin pháp lý rõ ràng, thuận tiện hơn trong quá trình giao dịch với khách hàng và đối tác.

Đặc biệt, nếu hoạt động không thuộc trường hợp được miễn đăng ký theo Nghị định 168/2025/NĐ-CP, người kinh doanh phải thực hiện thủ tục đăng ký theo quy định, thay vì tự lựa chọn hoạt động không đăng ký.

6. Kết luận

Cá nhân kinh doanh và hộ kinh doanh đều là những hình thức phù hợp với hoạt động kinh doanh quy mô nhỏ tại Việt Nam. Điểm khác biệt chủ yếu nằm ở yêu cầu đăng ký, cách tổ chức hoạt động và tư cách đăng ký kinh doanh.

Từ năm 2026, cả hai nhóm đều chịu sự điều chỉnh của các quy định mới về thuế, hóa đơn điện tử và kế toán. Vì vậy, người kinh doanh cần xác định đúng hình thức hoạt động, theo dõi doanh thu và thực hiện đầy đủ nghĩa vụ pháp lý để hạn chế rủi ro trong quá trình kinh doanh.