Khi nào doanh nghiệp phải thẩm duyệt thiết kế PCCC ?

Mục lục

1. Thẩm định thiết kế PCCC là gì?

1.1 Thẩm định thiết kế PCCC là gì?

Thẩm định thiết kế về phòng cháy và chữa cháy (PCCC) là việc cơ quan có thẩm quyền xem xét, đánh giá hồ sơ thiết kế của công trình nhằm kiểm tra xem các giải pháp về phòng cháy, chữa cháy đã đáp ứng quy chuẩn, tiêu chuẩn kỹ thuật và quy định pháp luật hiện hành hay chưa.

Nội dung thẩm định thường tập trung vào các yếu tố như:

Giải pháp thoát nạn khi xảy ra cháy.
Hệ thống báo cháy, chữa cháy.
Nguồn cấp nước phục vụ chữa cháy.
Giải pháp chống cháy lan, ngăn khói.
Bố trí lối tiếp cận cho lực lượng chữa cháy.
Các yêu cầu kỹ thuật khác liên quan đến an toàn cháy.

Mục đích của việc thẩm định là bảo đảm công trình được thiết kế an toàn ngay từ đầu, giảm thiểu nguy cơ cháy nổ và tạo điều kiện thuận lợi cho công tác cứu nạn, cứu hộ khi có sự cố xảy ra.

1.2 Phân biệt "thẩm duyệt thiết kế PCCC" và "thẩm định thiết kế về PCCC"

Nhiều doanh nghiệp vẫn quen sử dụng thuật ngữ "thẩm duyệt thiết kế PCCC" vì đây là tên gọi được áp dụng trong các quy định trước đây. Tuy nhiên, theo quy định pháp luật hiện hành, thuật ngữ này đã được thay thế bằng "thẩm định thiết kế về phòng cháy và chữa cháy".

Về bản chất, cả hai thuật ngữ đều đề cập đến hoạt động cơ quan có thẩm quyền kiểm tra, đánh giá hồ sơ thiết kế để bảo đảm công trình đáp ứng yêu cầu an toàn về PCCC trước khi thi công. Điểm khác biệt chủ yếu nằm ở cách gọi theo quy định pháp luật hiện hành, không làm thay đổi mục đích hay ý nghĩa của thủ tục.

Do đó, khi tra cứu văn bản pháp luật hoặc thực hiện thủ tục hành chính, doanh nghiệp nên sử dụng thuật ngữ "thẩm định thiết kế về PCCC" để phù hợp với quy định hiện hành.

2. Khi nào doanh nghiệp phải thẩm định thiết kế PCCC?

Doanh nghiệp không phải mọi trường hợp đều phải thẩm định thiết kế về PCCC. Thủ tục này chỉ bắt buộc khi công trình hoặc dự án thuộc diện phải đáp ứng yêu cầu về an toàn phòng cháy, chữa cháy theo quy định của pháp luật.

Nói cách khác, doanh nghiệp cần thực hiện thẩm định thiết kế về PCCC trước khi thi công nếu việc xây dựng hoặc thay đổi công trình có thể làm phát sinh, thay đổi các giải pháp phòng cháy và chữa cháy của công trình.

2.1 Các trường hợp doanh nghiệp phải thẩm định thiết kế PCCC

Doanh nghiệp thường phải thực hiện thủ tục này trong các trường hợp sau:

Xây dựng mới công trình thuộc diện phải thẩm định thiết kế về PCCC.
Cải tạo hoặc nâng cấp công trình làm thay đổi các giải pháp phòng cháy, chữa cháy đã được thiết kế trước đó.
Mở rộng quy mô công trình, nhà xưởng, kho bãi hoặc khu vực sản xuất khiến yêu cầu về an toàn PCCC thay đổi.
Thay đổi công năng sử dụng của công trình, chẳng hạn chuyển văn phòng thành kho hàng, cửa hàng kinh doanh hoặc cơ sở sản xuất, làm phát sinh yêu cầu PCCC khác với thiết kế ban đầu.
Lắp đặt hoặc thay đổi hệ thống PCCC có ảnh hưởng đến giải pháp phòng cháy, chữa cháy của công trình theo quy định.

Trong những trường hợp này, doanh nghiệp cần hoàn thành việc thẩm định trước khi triển khai thi công hoặc thực hiện các hạng mục cải tạo liên quan.

2.2 Thời điểm phải thực hiện thẩm định thiết kế PCCC

Thẩm định thiết kế về PCCC được thực hiện ở giai đoạn chuẩn bị đầu tư và trước khi thi công công trình hoặc hạng mục công trình. Đây là bước nhằm kiểm tra tính phù hợp của phương án thiết kế trước khi đưa vào thực tế.

Doanh nghiệp không nên đợi đến khi công trình hoàn thành hoặc đang thi công mới thực hiện thủ tục này. Nếu thi công khi chưa hoàn thành việc thẩm định trong trường hợp pháp luật yêu cầu, doanh nghiệp có thể phải điều chỉnh thiết kế, tạm dừng thi công hoặc xử lý vi phạm theo quy định.

3. Những công trình thuộc diện phải thẩm định thiết kế PCCC

Không phải mọi công trình xây dựng đều phải thực hiện thẩm định thiết kế về PCCC. Theo quy định hiện hành, chỉ những công trình có nguy cơ cháy, nổ hoặc tập trung đông người và thuộc danh mục do pháp luật quy định mới phải thực hiện thủ tục này.

Việc xác định công trình có thuộc diện phải thẩm định hay không sẽ căn cứ vào nhiều yếu tố như loại công trình, quy mô, chiều cao, diện tích, công năng sử dụng và mức độ nguy hiểm về cháy, nổ.

Dưới đây là một số nhóm công trình phổ biến mà doanh nghiệp thường gặp.

3.1 Nhà xưởng, kho hàng

Nhà xưởng sản xuất, xưởng gia công, kho chứa nguyên vật liệu hoặc thành phẩm là nhóm công trình có nguy cơ cháy nổ cao do thường chứa nhiều hàng hóa, máy móc, hóa chất hoặc vật liệu dễ bắt lửa. Vì vậy, nhiều công trình thuộc nhóm này phải thực hiện thẩm định thiết kế về PCCC trước khi xây dựng hoặc cải tạo.

Đối với doanh nghiệp sản xuất, việc xác định nghĩa vụ thẩm định cần căn cứ vào quy mô và tính chất hoạt động của nhà xưởng, kho hàng theo quy định của pháp luật.

3.2 Chung cư, khách sạn, trung tâm thương mại

Đây là nhóm công trình tập trung đông người, yêu cầu cao về khả năng thoát nạn và tổ chức chữa cháy khi xảy ra sự cố.

Một số loại công trình thường thuộc diện phải thẩm định thiết kế về PCCC gồm:

Chung cư, nhà ở nhiều tầng có quy mô thuộc diện quản lý.
Khách sạn, nhà nghỉ, cơ sở lưu trú.
Trung tâm thương mại, siêu thị.
Tòa nhà hỗn hợp có chức năng kinh doanh, dịch vụ.

Đối với các công trình này, hồ sơ thiết kế thường phải đáp ứng đầy đủ yêu cầu về lối thoát nạn, hệ thống báo cháy, chữa cháy, hút khói, cấp nước chữa cháy và các giải pháp an toàn khác theo quy chuẩn kỹ thuật.

3.3 Bệnh viện, trường học, văn phòng và công trình công cộng

Những công trình phục vụ khám chữa bệnh, giáo dục, làm việc hoặc phục vụ cộng đồng cũng thuộc nhóm được quản lý chặt chẽ về PCCC vì có mật độ người sử dụng lớn.

Một số ví dụ phổ biến gồm:

Bệnh viện, phòng khám có quy mô thuộc diện quản lý.
Trường học, cơ sở giáo dục, trung tâm đào tạo.
Tòa nhà văn phòng.
Nhà văn hóa, trung tâm hội nghị, nhà thi đấu, rạp chiếu phim.
Bảo tàng, thư viện và các công trình công cộng khác.

Khi xây dựng mới hoặc cải tạo các công trình này, chủ đầu tư cần kiểm tra xem công trình có thuộc diện phải thẩm định thiết kế về PCCC hay không để thực hiện đúng quy định.

3.4 Các công trình khác theo quy định của pháp luật

Ngoài các nhóm công trình nêu trên, nhiều loại công trình khác cũng có thể phải thẩm định thiết kế về PCCC nếu thuộc danh mục do pháp luật quy định, chẳng hạn:

Cơ sở sản xuất, kinh doanh có nguy hiểm về cháy, nổ.
Cửa hàng xăng dầu, kho chứa nhiên liệu.
Nhà máy hóa chất, cơ sở sử dụng hoặc bảo quản chất dễ cháy, nổ.
Công trình năng lượng, hạ tầng kỹ thuật và một số công trình chuyên ngành khác.

Do danh mục công trình và tiêu chí áp dụng có thể được điều chỉnh theo từng thời kỳ, doanh nghiệp nên đối chiếu với quy định hiện hành hoặc tham khảo ý kiến đơn vị tư vấn chuyên môn để xác định chính xác nghĩa vụ của mình.

4. Trường hợp không phải thẩm định thiết kế PCCC

Bên cạnh các công trình bắt buộc phải thẩm định thiết kế về PCCC, pháp luật cũng quy định nhiều trường hợp không phải thực hiện thủ tục này. Việc xác định đúng đối tượng được miễn thẩm định sẽ giúp doanh nghiệp tiết kiệm thời gian, chi phí và tránh thực hiện các thủ tục hành chính không cần thiết.

Dưới đây là hai trường hợp phổ biến.

4.1 Công trình không thuộc danh mục phải thẩm định

Doanh nghiệp không phải thẩm định thiết kế về PCCC nếu công trình không thuộc danh mục các công trình phải thẩm định theo quy định của pháp luật.

Thông thường, các công trình có quy mô nhỏ, mức độ nguy hiểm cháy nổ thấp hoặc không đáp ứng tiêu chí về diện tích, chiều cao, công năng sử dụng... sẽ không thuộc diện bắt buộc phải thực hiện thủ tục này.

Tuy nhiên, không phải thẩm định thiết kế không đồng nghĩa với việc doanh nghiệp được miễn thực hiện các quy định về PCCC. Trong quá trình xây dựng và vận hành, doanh nghiệp vẫn phải đáp ứng các yêu cầu về an toàn phòng cháy, chữa cháy theo quy định tương ứng với loại hình hoạt động của mình.

4.2 Doanh nghiệp chỉ thuê văn phòng hoặc mặt bằng đã đáp ứng yêu cầu PCCC

Đây là trường hợp nhiều doanh nghiệp mới thành lập hoặc doanh nghiệp nhỏ thường gặp.

Nếu doanh nghiệp thuê văn phòng, cửa hàng hoặc mặt bằng trong tòa nhà đã được đầu tư, nghiệm thu và đáp ứng các yêu cầu về PCCC, đồng thời:

Không xây dựng mới công trình;
Không cải tạo làm thay đổi kết cấu hoặc các giải pháp PCCC;
Không mở rộng quy mô công trình;
Không thay đổi công năng sử dụng của mặt bằng thuê;

thì thông thường doanh nghiệp không phải thực hiện thủ tục thẩm định thiết kế về PCCC.

Ví dụ:

Doanh nghiệp thuê một tầng văn phòng trong tòa nhà văn phòng để làm trụ sở làm việc và chỉ bố trí bàn ghế, máy tính mà không cải tạo mặt bằng thì không phải thẩm định thiết kế PCCC.
Doanh nghiệp thuê một cửa hàng trong trung tâm thương mại và chỉ lắp đặt nội thất thông thường, không làm thay đổi hệ thống báo cháy, chữa cháy hoặc công năng của mặt bằng thì cũng không phải thực hiện thủ tục này.

Ngược lại, nếu doanh nghiệp cải tạo mặt bằng, thi công thêm vách ngăn, thay đổi lối thoát nạn, lắp đặt hệ thống kỹ thuật mới hoặc chuyển đổi công năng sử dụng làm ảnh hưởng đến giải pháp PCCC của công trình thì cần xem xét lại nghĩa vụ thẩm định theo quy định.

5. Không thẩm định thiết kế PCCC có bị xử phạt không?

Có. Nếu doanh nghiệp thuộc trường hợp bắt buộc phải thẩm định thiết kế về PCCC nhưng không thực hiện hoặc tự ý thi công khi chưa được thẩm định theo quy định, doanh nghiệp có thể bị xử phạt vi phạm hành chính và áp dụng các biện pháp khắc phục hậu quả.

Mức xử lý sẽ phụ thuộc vào tính chất, mức độ vi phạm và hậu quả thực tế của hành vi. Ngoài tiền phạt, doanh nghiệp còn có thể phải dừng thi công, bổ sung hồ sơ hoặc thực hiện lại các thủ tục theo quy định trước khi tiếp tục triển khai dự án.

5.1 Các rủi ro khi không thực hiện thẩm định thiết kế PCCC

Việc bỏ qua thủ tục thẩm định thiết kế về PCCC không chỉ làm phát sinh nguy cơ bị xử phạt mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ và hiệu quả đầu tư của doanh nghiệp.

Một số rủi ro thường gặp gồm:

Bị yêu cầu tạm dừng hoặc đình chỉ thi công để khắc phục vi phạm.
Phải điều chỉnh hoặc thiết kế lại công trình nếu phương án PCCC không đáp ứng quy chuẩn kỹ thuật.
Phát sinh chi phí do phải sửa đổi thiết kế, thi công lại hoặc hoàn thiện hồ sơ theo yêu cầu của cơ quan có thẩm quyền.
Chậm tiến độ đưa công trình vào sử dụng, ảnh hưởng đến kế hoạch sản xuất, kinh doanh hoặc khai thác dự án.
Khó khăn trong việc nghiệm thu và hoàn tất các thủ tục liên quan đến PCCC, dẫn đến công trình chưa đủ điều kiện để vận hành theo quy định.

Trong trường hợp xảy ra cháy, nổ, việc không tuân thủ quy định về PCCC còn có thể làm gia tăng thiệt hại về người và tài sản, đồng thời kéo theo nhiều trách nhiệm pháp lý khác đối với chủ đầu tư hoặc doanh nghiệp.

5.2 Chế tài xử lý theo quy định hiện hành

Theo quy định của pháp luật về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực phòng cháy và chữa cháy, doanh nghiệp có hành vi không thực hiện thẩm định thiết kế về PCCC khi thuộc diện bắt buộc có thể bị xử phạt vi phạm hành chính.

Tùy từng hành vi vi phạm, doanh nghiệp có thể phải áp dụng một hoặc nhiều biện pháp sau:

Bị phạt tiền theo khung xử phạt tương ứng với hành vi vi phạm.
Buộc thực hiện thủ tục thẩm định thiết kế về PCCC theo đúng quy định.
Khắc phục các nội dung không đáp ứng yêu cầu về PCCC trước khi tiếp tục thi công hoặc đưa công trình vào sử dụng.
Trường hợp vi phạm nghiêm trọng, cơ quan có thẩm quyền có thể đình chỉ hoạt động hoặc tạm đình chỉ việc thi công theo quy định của pháp luật.

6. Kết luận

Việc xác định doanh nghiệp có phải thẩm định thiết kế PCCC hay không phụ thuộc vào loại công trình, quy mô và mục đích sử dụng theo quy định của pháp luật. Nếu dự án thuộc diện bắt buộc, doanh nghiệp cần thực hiện thủ tục thẩm định ngay từ giai đoạn thiết kế để đảm bảo đáp ứng các yêu cầu về an toàn phòng cháy, chữa cháy, đồng thời tránh các rủi ro pháp lý và ảnh hưởng đến tiến độ thi công, đưa công trình vào sử dụng.

Trước khi triển khai dự án, doanh nghiệp nên đối chiếu với danh mục công trình phải thẩm định thiết kế PCCC hoặc tham khảo ý kiến của cơ quan có thẩm quyền, đơn vị tư vấn chuyên môn để thực hiện đúng quy định hiện hành.