Năm 2026, khi nào cơ quan thuế được kiểm tra tài khoản ngân hàng?
Mục lục
1. Cơ quan thuế có quyền kiểm tra tài khoản ngân hàng không?
Câu trả lời là có, trong phạm vi và theo trình tự pháp luật quy định.
Theo Luật Quản lý thuế năm 2025, có hiệu lực từ ngày 01/07/2026, cơ quan quản lý thuế có quyền yêu cầu người nộp thuế cung cấp thông tin, tài liệu liên quan đến nghĩa vụ thuế, bao gồm thông tin về tài khoản ngân hàng, tài chính và những nội dung cần giải trình.
Cơ quan thuế cũng có quyền yêu cầu các tổ chức, cá nhân có liên quan cung cấp thông tin phục vụ công tác quản lý thuế theo quy định.
Điều này có nghĩa là khi cần xác minh doanh thu hoặc kiểm tra việc kê khai thuế, cơ quan thuế có thể yêu cầu cung cấp thông tin giao dịch ngân hàng có liên quan.
Tuy nhiên, cần hiểu rõ hai vấn đề:
-
Yêu cầu cung cấp thông tin tài khoản: Cơ quan thuế thực hiện thông qua người nộp thuế, ngân hàng hoặc tổ chức liên quan theo quy định.
-
Tự do truy cập tài khoản ngân hàng: Không có nghĩa cơ quan thuế được tùy ý đăng nhập, sử dụng tài khoản hoặc kiểm soát tiền của người dân.
Như vậy, hộ kinh doanh không cần quá lo lắng về việc mọi giao dịch cá nhân đều mặc nhiên bị coi là doanh thu chịu thuế. Điều quan trọng là phải xác định được bản chất của từng khoản tiền.
2. Những trường hợp hộ kinh doanh có thể bị kiểm tra, xác minh doanh thu
Theo cơ chế quản lý rủi ro tại Thông tư 31/2021/TT-BTC, người nộp thuế là cá nhân được đánh giá theo ba mức độ rủi ro: cao, trung bình và thấp.
Mỗi nhóm có thể được áp dụng biện pháp quản lý khác nhau.
Trường hợp 1: Hộ kinh doanh thuộc nhóm rủi ro cao
Đây là nhóm có thể được cơ quan thuế tăng cường rà soát, kiểm tra và xác minh thông tin để xác định lại doanh thu, mức thuế.
Trong quá trình xác minh, thông tin giao dịch ngân hàng có thể được sử dụng để đối chiếu với doanh thu đã kê khai.
Ví dụ:
Một cửa hàng kinh doanh quần áo kê khai doanh thu 40 triệu đồng/tháng. Tuy nhiên, thông tin bán hàng, hóa đơn và các dữ liệu liên quan cho thấy doanh thu thực tế có thể cao hơn đáng kể.
Nếu phát sinh dấu hiệu rủi ro, cơ quan thuế có thể thực hiện các biện pháp xác minh phù hợp, trong đó có yêu cầu cung cấp thông tin giao dịch ngân hàng liên quan đến hoạt động kinh doanh.
Lưu ý: Chênh lệch giữa tiền vào tài khoản và doanh thu kê khai không tự động chứng minh hành vi trốn thuế. Cần xem xét nguồn gốc và bản chất của các khoản tiền.
Trường hợp 2: Hộ kinh doanh thuộc nhóm rủi ro trung bình
Với nhóm này, theo cơ chế tại Thông tư 31/2021/TT-BTC, cơ quan thuế có thể lựa chọn ngẫu nhiên để khảo sát doanh thu và tiếp tục đánh giá rủi ro trong kỳ tiếp theo.
Việc thuộc nhóm rủi ro trung bình không có nghĩa hộ kinh doanh chắc chắn sẽ bị kiểm tra tài khoản ngân hàng.
Tuy nhiên, hộ kinh doanh vẫn có trách nhiệm cung cấp thông tin, tài liệu khi có yêu cầu hợp pháp.
Trường hợp 3: Hộ kinh doanh thuộc nhóm rủi ro thấp
Nhóm rủi ro thấp thường được lưu hồ sơ và tiếp tục đánh giá trong các kỳ tiếp theo theo cơ chế quản lý rủi ro.
Đây là nhóm có mức độ ưu tiên kiểm tra thấp hơn, nhưng không có nghĩa được miễn hoàn toàn các hoạt động kiểm tra, xác minh theo quy định pháp luật.
3. Có phải mọi khoản tiền chuyển vào tài khoản đều bị tính thuế?
Không. Tiền chuyển vào tài khoản ngân hàng không phải lúc nào cũng là doanh thu kinh doanh.
Đây là vấn đề nhiều hộ kinh doanh thường nhầm lẫn.
Trong thực tế, một tài khoản ngân hàng có thể nhận tiền từ nhiều nguồn khác nhau, chẳng hạn:
-
Tiền khách hàng thanh toán hàng hóa, dịch vụ.
-
Tiền người thân chuyển để hỗ trợ sinh hoạt.
-
Tiền vay từ bạn bè hoặc ngân hàng.
-
Tiền chuyển giữa các tài khoản của cùng một người.
-
Tiền được hoàn trả do chuyển nhầm hoặc hủy giao dịch.
Không thể chỉ dựa vào việc có tiền chuyển đến tài khoản để kết luận toàn bộ số tiền đó đều là doanh thu chịu thuế.
Ví dụ thực tế:
Chị A kinh doanh mỹ phẩm online. Trong một tháng, tài khoản ngân hàng của chị nhận tổng cộng 120 triệu đồng, bao gồm:
| Nguồn tiền | Số tiền |
|---|---|
| Khách hàng thanh toán đơn hàng | 70 triệu đồng |
| Người thân chuyển tiền cho vay | 30 triệu đồng |
| Chuyển tiền từ tài khoản tiết kiệm của chính mình | 20 triệu đồng |
| Tổng tiền nhận | 120 triệu đồng |
Trong ví dụ này, 70 triệu đồng là khoản thu từ bán hàng cần được xem xét khi xác định doanh thu kinh doanh.
Hai khoản còn lại không tự động trở thành doanh thu bán hàng chỉ vì được chuyển vào tài khoản.
Tuy nhiên, chị A cần lưu giữ thông tin và chứng từ phù hợp để giải thích nguồn gốc các khoản tiền nếu cơ quan thuế yêu cầu.
4. Sử dụng tài khoản cá nhân để nhận tiền bán hàng có bị kiểm tra không?
Nhiều chủ cửa hàng, người bán hàng online hoặc cá nhân kinh doanh vẫn có thói quen nhận tiền của khách qua tài khoản ngân hàng mang tên cá nhân.
Một số người cho rằng chỉ cần không sử dụng tài khoản mang tên hộ kinh doanh thì các khoản tiền nhận được sẽ không liên quan đến việc tính thuế.
Đây là cách hiểu không đúng.
Nghĩa vụ thuế được xác định dựa trên bản chất hoạt động kinh doanh và các quy định pháp luật có liên quan, không chỉ dựa vào tên gọi của tài khoản nhận tiền.
Nếu khoản tiền thực chất là doanh thu bán hàng hoặc cung cấp dịch vụ thì việc nhận qua tài khoản cá nhân không làm thay đổi bản chất khoản thu.
Ngoài ra, hộ kinh doanh cần tuân thủ các quy định hiện hành về đăng ký, thông báo và sử dụng tài khoản phục vụ hoạt động kinh doanh.
Việc cố tình che giấu doanh thu hoặc kê khai không đúng có thể dẫn đến rủi ro bị truy thu và xử lý vi phạm về thuế.
5. Hộ kinh doanh cần làm gì để tránh rủi ro khi cơ quan thuế đối chiếu tài khoản?
Để hạn chế sai sót khi kê khai và thuận tiện giải trình, hộ kinh doanh nên chủ động quản lý dòng tiền ngay từ đầu.
5.1 Tách biệt tiền kinh doanh và tiền cá nhân
Nên sử dụng tài khoản phục vụ hoạt động kinh doanh riêng với tài khoản chi tiêu sinh hoạt, đồng thời đáp ứng quy định về tài khoản của hộ kinh doanh.
Việc tách biệt giúp chủ hộ dễ theo dõi doanh thu và hạn chế nhầm lẫn khi đối chiếu giao dịch.
5.2 Lưu giữ chứng từ liên quan
Đối với các khoản tiền không phải doanh thu, nên lưu lại chứng từ phù hợp như hợp đồng vay, thông tin chuyển khoản, xác nhận hoàn tiền hoặc tài liệu liên quan.
Không phải mọi giao dịch cá nhân đều cần lập hợp đồng, nhưng có căn cứ rõ ràng sẽ giúp việc giải trình thuận lợi hơn.
5.3 Theo dõi doanh thu thường xuyên
Chủ hộ nên ghi nhận đầy đủ các khoản doanh thu từ bán hàng trực tiếp, chuyển khoản, thanh toán qua mã QR và các nền tảng thương mại điện tử.
Việc theo dõi doanh thu giúp hạn chế tình trạng bỏ sót khoản thu khi thực hiện nghĩa vụ thuế.
5.4 Kê khai thuế đúng quy định
Hộ kinh doanh cần xác định đúng doanh thu tính thuế, thời hạn kê khai, phương pháp tính thuế và nghĩa vụ về hóa đơn theo quy định áp dụng cho hoạt động của mình.
Nếu chưa rõ cách xác định doanh thu, đặc biệt khi kinh doanh nhiều ngành nghề hoặc nhiều kênh bán hàng, nên trao đổi với người có chuyên môn kế toán – thuế.
6. Kết luận
Năm 2026, cơ quan thuế có quyền yêu cầu cung cấp thông tin tài khoản ngân hàng để phục vụ quản lý thuế theo quy định pháp luật. Việc rà soát, xác minh được thực hiện trên cơ sở thẩm quyền, quy trình và các biện pháp quản lý phù hợp, trong đó có quản lý rủi ro.
Điều hộ kinh doanh cần quan tâm không phải là có bao nhiêu tiền chuyển vào tài khoản, mà là các khoản tiền đó có nguồn gốc từ đâu, có thuộc doanh thu kinh doanh hay không và đã được kê khai đúng quy định chưa.
Quản lý dòng tiền rõ ràng, lưu giữ chứng từ đầy đủ và thực hiện đúng nghĩa vụ thuế sẽ giúp hộ kinh doanh hạn chế rủi ro pháp lý, đồng thời chủ động hơn khi có yêu cầu kiểm tra hoặc giải trình.






Bình luận